Στις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, στην Αθήνα, βρίσκεται ένα δωμάτιο που ήρθε από την Κοζάνη: η ξυλόγλυπτη αίθουσα υποδοχής του αρχοντικού Τσιμηνάκη, δωρεά της Ελένης Σταθάτου. Το ίδιο μουσείο φυλάει και τμήμα του διακόσμου από την αίθουσα υποδοχής ενός δεύτερου κοζανίτικου αρχοντικού, που σώθηκε, όπως γράφει το δελτίο της συλλογής, χάρη στην έγκαιρη απόκτησή του από την Αλεξάνδρα Χωρέμη, αδελφή του Αντώνη Μπενάκη. Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής Γεώργιος Προκοπίου, σε μελέτη που εξέδωσε το μουσείο το 2019, τοποθετεί τα δύο αρχοντικά στον 18ο αιώνα και τα αξιολογεί ως κορυφαία δείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της Δυτικής Μακεδονίας σε μια εποχή οικονομικής ακμής· την αίθουσα Τσιμηνάκη, πάντως, το δελτίο της συλλογής τη χρονολογεί στον 19ο. Από τα δύο αρχοντικά, στο μουσείο έφτασαν τα ξυλόγλυπτα των αιθουσών όπου οι οικοδεσπότες δέχονταν τους άλλους.
Ξεκινώ από εκεί, γιατί αυτή η εικόνα βοηθά να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα που θέτουν τα νούμερα του κλάδου μας: τι ζητά ο κόσμος από την Ιταλία, όταν τα έπιπλα των γραφείων του τα αγοράζει κυρίως αλλού; Ο κόσμος επιπλώνει τα γραφεία του με έπιπλα από άλλες χώρες· από την Ιταλία ζητά ένα δωμάτιο μόνο, εκείνο όπου το έπιπλο πρέπει να πει ποιος κάθεται πίσω του.
Στις ελληνικές εισαγωγές επίπλων γραφείου η Κίνα καλύπτει τα μισά και η Ιταλία έρχεται δεύτερη
Ας πάρουμε τον δασμολογικό κωδικό των ξύλινων επίπλων γραφείου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του UN Comtrade για το 2023, η Ελλάδα εισήγαγε τέτοια έπιπλα αξίας 29,8 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Από την Κίνα ήρθαν τα 15,4 εκατομμύρια, δηλαδή το 51,7%. Δεύτερη προμηθεύτρια χώρα ήταν η Ιταλία, με 4,1 εκατομμύρια, το 13,9%, και ακολουθούσαν το Βέλγιο και η Πολωνία. Στα μεταλλικά έπιπλα γραφείου η εικόνα μοιάζει: η Κίνα πρώτη, η Ιταλία τέταρτη. Τα ποσά είναι του UN Comtrade· οι διαιρέσεις, δηλαδή τα ποσοστά, τις έκανα εγώ με τα στοιχεία του 2023.
Χρειάζεται μια διευκρίνιση για το τι μετρούν αυτοί οι κωδικοί. Αφορούν έπιπλα γραφείου από ξύλο και από μέταλλο· τα καθίσματα και άλλα υλικά καταγράφονται αλλού, και κανένας από τους δύο κωδικούς δεν ξεχωρίζει το διευθυντικό γραφείο από ένα απλό τραπέζι εργασίας. Στις παγκόσμιες εξαγωγές του ίδιου έτους, αν μετρήσουμε μόνο χώρες, η Ιταλία ήταν πέμπτη στα ξύλινα, πίσω από Κίνα, Καναδά, Πολωνία και Βιετνάμ, και τέταρτη στα μεταλλικά. Η Ιταλία, με άλλα λόγια, στέλνει στην Ελλάδα ένα αισθητό μέρος των ξύλινων επίπλων γραφείου που εισάγει η χώρα, κι όμως τα μισά από αυτά, σε αξία, έρχονται από την Κίνα.
Τι ζητούν όσοι μας γράφουν από το lamercanti.gr
Από το 2017 έως σήμερα, τα αιτήματα που έφτασαν από τη φόρμα του lamercanti.gr και μπήκαν στην ανάλυσή μας είναι 126. Το 57,9% αφορά ένα γραφείο και το 15,9% ειδικά ένα διευθυντικό γραφείο. Αν διαιρέσω το δεύτερο με το πρώτο, κάτι που είναι δικός μου υπολογισμός, λίγο περισσότερα από ένα στα τέσσερα αιτήματα για γραφείο που έρχονται από τον ελληνικό μας ιστότοπο αφορούν τη θέση εκείνου που αποφασίζει. Το υπόλοιπο 42,1% η ανάλυσή μας δεν το χωρίζει ανά κατηγορία για αυτόν τον ιστότοπο· ξέρουμε μόνο ότι αφορά κάτι άλλο από γραφείο.
Στο lamercanti.us η ζήτηση είναι πολύ πιο συγκεντρωμένη, όπως δείχνουν οι αριθμοί πιο κάτω. Αν κοιτάξουμε όλα τα αιτήματα από χώρες εκτός Ιταλίας που αντιστοιχούν σε κατηγορία του καταλόγου μας, 3.028 συνολικά, το διευθυντικό γραφείο αντιστοιχεί στο 42,6% και τα γραφεία στο σύνολό τους στο 74,2%. Στο lamercanti.gr, λοιπόν, το γραφείο κρατά την πλειονότητα των αιτημάτων χωρίς να τα μονοπωλεί.
Σε όλους τους ιστότοπούς μας, η σελίδα από την οποία μας γράφουν περισσότεροι από χώρες εκτός Ιταλίας είναι το Jera της Las Mobili: 789 αιτήματα, το 11,8% της ζήτησης εκτός Ιταλίας. Το στοιχείο καταγράφει τη σελίδα όπου συμπληρώθηκε η φόρμα· η αναζήτηση που οδήγησε εκεί δεν καταγράφεται στα αρχεία μας.
Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες, πλάι πλάι
Μερίδιο της Ιταλίας στις εισαγωγές ξύλινων επίπλων γραφείου, 2023
Ελλάδα: 13,9%, δεύτερη μετά την Κίνα (51,7%), σε σύνολο 29,8 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Ηνωμένες Πολιτείες: περίπου 2,1% (UN Comtrade, διαιρέσεις δικές μας).
Μεταλλικά έπιπλα γραφείου που εισήγαγε η Ελλάδα, 2023
30,3 εκατομμύρια: Κίνα 56,7%, Ιταλία τέταρτη με 6,2% (UN Comtrade, διαίρεση δική μας).
Αιτήματα για γραφείο από τη φόρμα, 2017-2026
lamercanti.gr: 57,9% των 126. lamercanti.us: 93,6% των 1.142.
Αιτήματα για διευθυντικό γραφείο από τη φόρμα, 2017-2026
lamercanti.gr: 15,9%. lamercanti.us: 72,5%.
Διαβασμένες μαζί, αυτές οι γραμμές λένε ότι ο όγκος ταξιδεύει από άλλους δρόμους, ενώ στη ζήτηση που φτάνει ως εμάς από το lamercanti.gr το γραφείο ξεπερνά τη μισή.
Η Ιταλία ονόμασε το δωμάτιο της μελέτης, η Κοζάνη μάς άφησε το δωμάτιο της υποδοχής
Τον 15ο αιώνα, σε πολλά σπίτια και παλάτια της Ιταλίας, ένα δωμάτιο άρχισε να προορίζεται για τη μελέτη και τον στοχασμό, και πήρε ιταλικό όνομα: studiolo. Όπως εξηγεί το δοκίμιο για το studiolo στις εκπαιδευτικές πηγές για την Αναγέννηση που δημιουργήθηκαν σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης της Ουάσιγκτον, το να έχει κανείς ένα τέτοιο δωμάτιο σήμαινε να δηλώνει άνθρωπος παιδείας. Ένα από αυτά, που προοριζόταν για το ανάκτορο του Φεδερίκο ντα Μοντεφέλτρο στο Γκούμπιο, βρίσκεται από το 1939 στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης· φτιάχτηκε γύρω στα 1478-1482, σε σχέδιο του Φραντσέσκο ντι Τζόρτζιο Μαρτίνι και στο εργαστήριο του Τζουλιάνο ντα Μαϊάνο, με καρυδιά, οξιά, παλίσανδρο, δρυ και ξύλα οπωροφόρων. Ένα άλλο βρίσκεται στο Ουρμπίνο.
Βάζω αυτή την ιταλική παράδοση δίπλα στους κοζανίτικους οντάδες του Μουσείου Μπενάκη: η μία έδωσε όνομα στο δωμάτιο όπου κάποιος μελετά μόνος, η άλλη ντύνει με σκαλιστό ξύλο το δωμάτιο όπου οι οικοδεσπότες δέχονταν τους άλλους. Ένα σημερινό διευθυντικό γραφείο οφείλει να κάνει και τα δύο μέσα στον ίδιο χώρο. Πάνω του διαβάζετε ένα συμβόλαιο με ησυχία, και πάνω του ακουμπά τα χαρτιά του ο πελάτης ή ο συνεργάτης που ήρθε να σας δει.
Ένας ξένος μπαίνει στο δωμάτιο και σχηματίζει γνώμη για τον ένοικο
Το 2002 ο Samuel Gosling και τρεις συνεργάτες του δημοσίευσαν στο Journal of Personality and Social Psychology μια μελέτη με τίτλο A room with a cue. Παρατηρητές που δεν γνώριζαν τους ενοίκους κοίταξαν τα γραφεία και τα υπνοδωμάτιά τους και περιέγραψαν την προσωπικότητά τους. Οι εντυπώσεις ανεξάρτητων παρατηρητών βγήκαν παρόμοιες μεταξύ τους, έδειξαν κάποια ακρίβεια και στηρίχτηκαν σε αξιόπιστες ενδείξεις μέσα στον χώρο.
Η λεπτομέρεια που μετράει είναι ότι οι παρατηρητές δεν είχαν γνωρίσει ποτέ τους ενοίκους: ό,τι έκριναν, το έκριναν με βάση τον χώρο. Για όποιον δουλεύει σε ένα διευθυντικό γραφείο αυτό έχει μια πρακτική συνέπεια. Ο δεύτερος επισκέπτης σχηματίζει μια εικόνα παρόμοια με εκείνη του πρώτου. Η μελέτη μέτρησε την εικόνα της προσωπικότητας· για κύρος και εξουσία δεν λέει τίποτα, και γι' αυτό ακριβώς μου φαίνεται χρήσιμη σε όποιον διαλέγει έπιπλα. Ένα γραφείο που επιλέγετε σήμερα θα είναι μία από τις ενδείξεις με τις οποίες οι άλλοι θα σας καταλαβαίνουν, για όσο μένει στη θέση του.
Τα έπιπλα ενός γραφείου μπορούν να έρθουν από οπουδήποτε· το δωμάτιο όπου υποδέχεστε μιλά για εσάς και όταν λείπετε.
Πώς διαλέγετε το γραφείο που θα σας συστήνει
Ως διανομείς, βλέπουμε το ίδιο έπιπλο να καταλήγει σε πολύ διαφορετικά δωμάτια· γι' αυτό, σε όποιον κοιτάζει τα διευθυντικά γραφεία, η πρώτη μου ερώτηση αφορά τον επισκέπτη. Ποιος θα κάθεται στην άλλη πλευρά του γραφείου τις περισσότερες ώρες, ένας πελάτης που έρχεται να κλείσει μια συμφωνία ή ένας συνεργάτης που έρχεται να ζητήσει τη γνώμη σας; Αν απέναντί σας κάθεται κυρίως πελάτης, το γραφείο είναι πρώτα αίθουσα υποδοχής· αν κάθεται συνεργάτης, είναι πρώτα τόπος εργασίας, και η επιλογή ξεκινά από εκεί.
Το υλικό και η αναλογία με το δωμάτιο ακολουθούν, και είναι αυτά που θα βλέπετε εσείς πρώτος κάθε φορά που κάθεστε να δουλέψετε.
Ο διάκοσμος της δεύτερης αίθουσας της Κοζάνης σώθηκε χάρη στην έγκαιρη απόκτησή του από την Αλεξάνδρα Χωρέμη. Ένα διευθυντικό γραφείο που αντέχει να το κοιτάζουν για χρόνια είναι εκείνο που κάποιος, μια μέρα, θα θελήσει να κρατήσει.
Σύντομες απαντήσεις
Από πού εισάγει η Ελλάδα έπιπλα γραφείου;
Σε αξία, κυρίως από την Κίνα, που σύμφωνα με το UN Comtrade κάλυψε το 2023 περισσότερα από τα μισά ξύλινα και μεταλλικά έπιπλα γραφείου που εισήγαγε η χώρα. Στα ξύλινα η Ιταλία ήταν η δεύτερη προμηθεύτρια χώρα.
Τι ζητούν όσοι γράφουν στη La Mercanti από το lamercanti.gr;
Από τα 126 αιτήματα της φόρμας του lamercanti.gr που μπήκαν στην ανάλυσή μας (2017-2026), το 57,9% αφορά γραφείο και το 15,9% διευθυντικό γραφείο· δηλαδή, με δικό μας υπολογισμό, λίγο περισσότερα από ένα στα τέσσερα αιτήματα για γραφείο.
Τι είναι οι κοζανίτικοι οντάδες του Μουσείου Μπενάκη;
Είναι μια ξυλόγλυπτη αίθουσα υποδοχής και τμήμα του διακόσμου μιας δεύτερης, από δύο αρχοντικά της Κοζάνης, που δωρίθηκαν στο μουσείο από την Ελένη Σταθάτου και από τους Δημήτριο και Λέοντα Μελά. Μελετώνται στο βιβλίο του Γεωργίου Προκοπίου «Αρχοντικά της Κοζάνης», έκδοση του Μουσείου Μπενάκη, 2019.
Τι ήταν το studiolo της ιταλικής Αναγέννησης;
Ήταν το δωμάτιο μελέτης και στοχασμού που διαδόθηκε τον 15ο αιώνα σε σπίτια και παλάτια της Ιταλίας. Όποιος είχε ένα, δήλωνε άνθρωπος παιδείας. Το studiolo που προοριζόταν για το ανάκτορο του Γκούμπιο βρίσκεται από το 1939 στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.
Καταλαβαίνει ένας επισκέπτης κάτι για εμάς από το γραφείο μας;
Ναι, ως ένα βαθμό. Στη μελέτη των Gosling και συνεργατών του 2002, παρατηρητές που δεν γνώριζαν τους ενοίκους σχημάτισαν από τον χώρο εντυπώσεις παρόμοιες μεταξύ τους και με κάποια ακρίβεια, στηριγμένες σε αξιόπιστες ενδείξεις.